Эдийн засгийн Нобелийн шагналыг төв банкуудын ашигладаг загварын онолын суурийг тавьсан Роберт Холл, Майкл Вудфорд хүртлээ

Зураг: Стокгольм дахь Шведийн Хааны шинжлэх ухааны академийн байр. Hackspett / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5

2026 оны эдийн засгийн шинжлэх ухааны салбарын Нобелийн шагналыг АНУ-ын эрдэмтэн Роберт Холл, Майкл Вудфорд нар хүртлээ. Тэд мөнгө, санхүүгийн бодлогоор эдийн засгийн савлагааг хэрхэн тогтворжуулж болох талаарх судалгаагаараа шагнал хүртжээ.

Хуучин загварууд ажиллахаа больсон үед

1970-аад оны газрын тосны хямралын дараа уналтад орсон эдийн засгийг сэргээхэд ашигладаг байсан Кейнсийн загварууд үр дүнгээ өгөхөө больсон. Чухам энэ үед Холл, Вудфорд нар ямар бодлогын арга хэмжээ хамгийн үр дүнтэй болохыг үнэлэх шинэ хэрэгслийг боловсруулжээ.

Тэдний загварын онцлог нь инфляц, үйлдвэрлэл, хэрэглээ зэрэг үзүүлэлтийн хоорондох статистик холбоонд бус, бичил эдийн засгийн суурьт тулгуурласанд оршино. Өөрөөр хэлбэл, олон өрх, бизнесийн бие даасан шийдвэр нийлээд эдийн засагт хэрхэн нөлөөлдгийг харуулдаг.

Төв банкууд, засгийн газрууд ашигладаг

Шагналын хорооны дарга Жон Хасслерын хэлснээр эдгээр эрдэмтдийн бүтээл одоо дэлхий даяар төв банк, засгийн газруудын ашиглаж буй загваруудын тогтвортой онолын суурь болжээ. Эрчим хүчний хямрал, өрхийн хэрэглээ гэнэт өөрчлөгдөх зэрэг цочролыг даван туулахад бодлого боловсруулагчдад эдгээр загвар тусалдаг аж.

Шагналын тухай

Шагналтнууд диплом, алтан медаль болон 1.2 сая ам.долларын мөнгөн шагнал хүртэнэ. Энэ бол энэ жил зарлагдсан Нобелийн шагналуудын хамгийн сүүлчийнх нь байлаа. Өмнөх долоо хоногт энх тайвны шагналыг Өмнөд Африкийн хуульч Нави Пиллай, утга зохиолын шагналыг Канадын зохиолч Энн Карсон хүртсэн.

Эдийн засгийн шагнал нь Альфред Нобелийн гэрээслэлд заасан анхны таван шагналын нэг биш. Үүнийг Шведийн төв банк байгуулж, 1969 оноос олгож эхэлсэн. Шагналтнуудын дийлэнх нь АНУ-ын эрдэмтэд байсан бол ердөө гурван эмэгтэй хүртсэн нь — хамгийн сүүлд 2023 онд Клаудиа Голдин.

Өнгөрсөн жил энэ шагналыг «бүтээлч сүйрэл»-ийн талаарх судалгаагаар Жоэль Мокир, Филипп Агион, Питер Ховитт нар хүртэж байв.

Эх сурвалж: Al Jazeera