Иран Хормузын хоолойгоос АНУ-ын тусламжтай гарч буй Арабын орнуудын нефтийн «шатл» тээврийг бай болгохоо илэрхийллээ

Зураг (архивын зураг, нефтийн танкер ба АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хөлөг): DVIDSHUB / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Иран Хормузын хоолойгоор Арабын орнуудын нефтийг АНУ-ын тусламжтайгаар гаргаж буй «шатл» тээврийн системийг зорилт болгохоо мэдэгдлээ. Ирануудын аюулгүй байдлын албаны өндөр албан тушаалтан Мохсен Резаи 10 сарын 11-ний орой энэ тухай мэдэгдсэн гэж Al Jazeera мэдээлжээ.

«Шатл» систем гэж юу вэ?

Дэлхийн нефть, хийн нийлүүлэлтийн тавны нэг орчим нь Хормузын хоолойгоор дамждаг. АНУ, Израиль 2 дугаар сарын 28-нд Иран руу цохилт хийсний дараа хоолойгоор тээвэр бараг зогссон. АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хүчин Персийн булангийн орнууд нефть болон бусад бүтээгдэхүүнээ экспортлох замыг нээсэн гэж мэдээлж байна. Томоохон танкерууд болон жижиг хөлгүүд АНУ-ын цэргийнхэнтэй зохицон Арабын боомтуудаас нефть ачаад Оманы эргийн ойролцоох өмнөд коридороор гардаг. Хөлгүүд ихэвчлэн шөнөөр, дохио дамжуулагчаа унтраасан байдлаар явдаг гэнэ.

Иран юу гэж мэдэгдэв?

Резаи АНУ-ын Төв командлал ОАЭ-ын цэргийн тусламжтайгаар нефтийг жижиг хөлгөөс томоос томд шилжүүлж байна гэж буруутгав. Иран хэдэн долоо хоног шөнө бүр ийм таван, зургаан хөлгийг цохисон гэж тэрээр мэдэгдсэн. Хэрэв Ираны эрчим хүч, энгийн иргэдийн дэд бүтцэд дахин дайрвал ОАЭ болон Хормузын орчмын АНУ-тай холбоотой кабель, дата төв, хиймэл оюун ухааны байгууламжийг бай болгож болзошгүйг сэрэмжлүүлжээ. Харин Саудын Арабыг АНУ-д тусалж байна гэж буруутгасан ч шууд дайралт хийхээр заналхийлээгүй.

Иран АНУ тэдний долоон нөхцөлийн заримыг хүлээн авсан гэж мэдэгдэж байгаа ч бүх шаардлага биелэх хүртэл тохиролцоонд хүрэхгүй гэж байна. Эдгээр мэдэгдэл нь Иран талын зүгээс гарсан бөгөөд бие даасан эх сурвалжаар баталгаажаагүй. Тухайлбал, Хувьсгалт гвардын (IRGC) тарааж буй шатаж буй хөлгийн бичлэгээс мина дэлбэрсэн нь тод харагдаагүй гэж Al Jazeera тэмдэглэжээ.

Тоон мэдээлэл

Windward хэмээх далайн хөлөг онгоцны мэдээллийн компанийн тооцоогоор 10 дугаар сард наад зах нь 15 хөлөг онгоц бай болсон байна. 9 дүгээр сарын сүүлийн долоо хоногт хоолойгоор өдөрт 31 хөлөг өнгөрсөн нь дайны өмнөх 138-аас эрс бага тоо юм. Гуравдугаар улиралд бай болсон 45 хөлгийн 87 хувь нь танкер байсан бөгөөд 93 хувь нь хоолойд цохигдсон байна.

Тээврийн зардал Персийн булангийн нефтийн үнэд эзлэх хувь 1–3 хувиас 25–30 хувь болж өссөн. Үндэсний нефтийн компаниуд албан ёсны үнээс баррель тутамд 35 ам.доллар хүртэл хөнгөлөлт үзүүлж байна. Нефтийн нэн том танкеруудын 15–20 хувь нь энэ «шатл»-д татагдсан тул танкерын хомсдол үүсч байгаа аж.

Crisis Group-ийн шинжээч Хамидрза Азизи Тегеран гэрээнд яарах шаардлагагүй гэж үзэж байгаа ч эдийн засгийн зардал нь өсөхийн хэрээр энэ байр сууриа хэр удаан хадгалах нь эргэлзээтэй гэжээ.

Эх сурвалж: Al Jazeera