Рубио Самаркандад: АНУ Төв Азид «зөвхөн бизнес» хандлагаар эргэн ирж байна

Зураг (Самарканд дахь Регистан талбай): Bernard Gagnon / Wikimedia Commons, CC0

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио Узбекистаны Торгоны замын эртний хот Самарканд хотод ирж, Төв Азийн таван орны гадаад хэргийн сайдуудтай «С5+1» (Төв Ази болон АНУ) форматаар уулзаж байна. Al Jazeera-гийн дүн шинжилгээний нийтлэлд энэ айлчлалыг Вашингтоны бүс нутагтай харилцах шинэ хандлагын илрэл хэмээн тайлбарлажээ.

Айлчлалын хүрээ

С5+1 уулзалт бямба гараг гэхэд эхэлж, мягмар гараг хүртэл үргэлжилнэ. АНУ-ын Төрийн департаментын мэдээлснээр Рубио 10 дугаар сарын 17–22-нд Узбекистан, Энэтхэгт айлчилж, Самарканд хотод 200 гаруй америкийн бизнесийн төлөөлөгчийн хамт ажиллана. Мөн Казахстан, Кыргызстан, Тажикистан, Туркменистан, Узбекистаны албаныханд тус тусад нь уулзалт хийхээр төлөвлөжээ.

Лекц биш, гүйлгээ

Нийтлэлд дурдсанаар 1991 оноос хойш Барууны дипломатууд, бизнесмэнүүд Төв Азид хөрөнгө оруулалт, технологи авчирахын хамт ардчилал, хүний эрхийн шинэчлэл шаарддаг байв. Узбекистан үүний тод жишээ: тус улс 2001 онд АНУ-ын цэргийн баазыг нутагтаа байрлуулахыг зөвшөөрсөн ч дөрвөн жилийн дараа Андижаны бослогыг дарсан явдлыг Вашингтон хатуу шүүмжилснээр баазыг хөөсөн. Одоо Трампын засаг захиргаа харин улс төрийн лекц уншихгүй, практик, наймааны шинжтэй хандаж байна гэж шинжээчид үздэг.

Нийтлэлд иш татсан Узбекистаны гаралтай шинжээч Галия Ибрагимова «Трампын үед АНУ-ын бодлого «зөвхөн бизнес» болсон» гэж үзэж байна. Узбекийн Ерөнхийлөгч Шавкат Мирзиёев нэг жилийн өмнө АНУ-ын эдийн засагт 100 тэрбум доллар хүртэл хөрөнгө оруулж, Boeing онгоц болон америк хөвөн худалдан авна гэж амласан. Энэ сарын эхээр Трамп Мирзиёевийн охин Саида Мирзиёевааг хүлээн авч уулзсан гэж бичжээ.

Шинжээчид юуг онцолж байна

Лондонд төвтэй Central Asia Due Diligence судалгааны байгууллагын тэргүүн Алишер Илхамов АНУ-ын сонирхол голдуу геополитик, цэрэг-стратегийн шинжтэй гэж үзнэ. Эдийн засгийн хувьд ховор шороо болон бусад чухал эрдэс түүхий эдэд анхаарч байж болох бөгөөд Хятад эдгээрийг улс төрийн хөшүүрэг болгодог тул Төв Азийн ордууд сонирхол татаж байна. Ордууд арвин боловч технологи, хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Илхамов цаашид Вашингтон Хятадыг сааж зогсоох зорилгоор бүс нутагт цэргийн бааз байгуулахыг хүсэж болзошгүй гэсэн санал дэвшүүлжээ.

Норвегийн Хельсинкийн хорооны зөвлөх Ивар Дэйл Рубио Төв Азийг Дэд Ерөнхийлөгч Вэнс, Батлан хамгаалахын сайд Хегсэт нараас илүү сайн мэддэг гэж үзэж байгаа ч Төрийн департамент хүний эрхийн асуудлыг эргүүлэн ажлын дэс дарааллын тэргүүнд тавих ёстой, эс тэгвэл С5+1 формат нухацтай хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй гэжээ.

Төв Азийн сонголт

Нийтлэлийн гарчигт онцолсноор бүс нутгийн орнууд нэг түншээс хараат бус, хэд хэдэн түнштэй байхыг эрмэлзсээр байна. Орос, Хятад, АНУ, Европын холбоо бүгд энэ бүс нутагт өрсөлдөж буй нөхцөлд Самарканд дахь уулзалтын үр дүнг нарийвчлан хянах нь чухал.

Эх сурвалж: Al Jazeera (2026.10.17), Kun.uz (2026.10.14)