Японы «Итай-итай» өвчний хэргийн сүүлчийн нэхэмжлэгч 96 насандаа таалал төгслөө

Зураг (тайлбар): Японы Тояма мужийн Жинзү гол. Зохиогч: RESPITE / Wikimedia Commons, Public domain

Японы Тояма мужийн «Итай-итай» өвчний хэргээр уурхайн компанийг шүүхэд өгсөн оршин суугчдаас амьд үлдсэн сүүлчийн нэхэмжлэгч Рёшин Такаги 11 дүгээр сарын 1-нд Тоямагийн нэгэн эмнэлэгт 96 насандаа нас барлаа. Түүний гэр бүлийнхэн уушгины мөгөөрсөн хальсны хорт хавдартай тэмцэж байсныг мэдээлжээ.

Такаги ээж, эмээгээ кадмийн хордлогоор алдсан хүн. 1966 онд «Итай-итай» өвчний хохирогчдын холбоог үүсгэн байгуулахад оролцож, анхны дэд тэргүүнээр ажиллаж байв. Хоёр жилийн дараа «Мицуи майнинг энд смелтинг» компанийг шүүхэд өгсөн нэхэмжлэгчдийн эгнээнд нэгдсэн. Сүүлийн жилүүдэд тус өвчинд зориулсан орон нутгийн музейд гэрчээр ажиллаж, залуу үеийнхэнд өөрийн түүхээ ярьдаг байжээ.

«Итай-итай» гэдэг нэр нь өвчтөний мэдэрдэг хүчтэй өвдөлтөөс үүссэн. Хордлого бөөр гэмтээж, ясыг сул, хугарамтгай болгодог. Анхны тохиолдол 1912 оноос бүртгэгдсэн ч олон жил орон нутгийн үл мэдэгдэх өвчин гэж үзэж байв. Хожим Гифү мужид Мицуи компанийн ажиллуулдаг Камиока уурхайн кадмитай хаягдал гол мөрөн болон тариалангийн талбайг бохирдуулсныг тогтоожээ. Кадмий будааны талбайг услах усаар дамжин хүнсний гинжинд орсон байна.

1968 оны 5 дүгээр сард Япон улсын Эрүүл мэндийн яам уг өвчнийг уурхайн үйл ажиллагаатай холбоотой хордлого гэж албан ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн нь аж үйлдвэрийн бохирдлоос үүссэн өвчнийг Японы засгийн газар анх удаа хүлээн зөвшөөрсөн тохиолдол болжээ. Оршин суугчид 1968 оны 3 дугаар сард шүүхэд хандсан. 1971 оны 6 дугаар сарын 30-нд Тояма дүүргийн шүүх оршин суугчдын талд шийдвэр гаргаж, 1972 оны 8 дугаар сарын 9-нд давж заалдах шатны шүүх үүнийг баталсан.

Давж заалдах шатны шийдвэрийн маргааш хохирогчдын төлөөлөгчид Токио дахь Мицуи компанийн төв байранд очиж, 11 цагийн хэлэлцээрийн эцэст гурван тохиролцоонд хүрсэн. Эдгээр нь хохирогчдод нөхөн төлбөр олгох, бохирдсон газрыг сэргээх, цаашид бохирдол гаргахгүй байх гэрээ бөгөөд оршин суугчдад компанийн үйлдвэрийг шалгах эрх олгосон. 1973 онд эрүүл мэндийн тусламж, нөхөн олговрын нэмэлт гэрээ байгуулжээ. Бохирдсон газрыг сэргээх ажил 30 гаруй жил үргэлжилж 2012 онд дууссан.

2024 оны 8 дугаар сард албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн сүүлчийн өвчтөн нас барсан бөгөөд одоо шүүхээр маргаж байсан нэхэмжлэгчдээс нэг ч хүн амьд үлдсэнгүй. «Итай-итай», Минамата, Ниигата, Йоккайчи гэсэн дөрвөн томоохон бохирдлын хэрэг Японы байгаль орчны хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгоход нөлөөлсөн юм. Үлдсэн нь хууль зүйн тэмцлээр олсон тохиролцоонууд, мөн аж ахуйн нэгж, төрийн хариуцлагын тухай сургамж юм.

Эх сурвалж: AsiaNews (2026.11.04)