«Ногоон өртөө» төслийн сүүлчийн туршилт Замын-Үүдэд боллоо: цахилгаан ачаа тээврийн сүлжээ бодит шатандаа шилжиж байна

Зураг (хүнд даацын цахилгаан ачааны машины жишээ): MarcelX42 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Монгол Улсад хүнд даацын цахилгаан ачааны машинаар ачаа тээвэрлэх сүлжээ хөгжүүлэх «Ногоон өртөө» төслийн сүүлчийн туршилт 11 дүгээр сарын 7-нд Дорноговь аймгийн Замын-Үүд сумын «Гэгээн» нарны цахилгаан станцын талбайд амжилттай боллоо. Ингэснээр төсөл туршилтын шатаа дуусгаж, бүрэн хэрэгжилтийн шатанд шилжиж байна.

Туршилтад Ерөнхий сайд Н.Учрал биечлэн оролцож, төслийн явц болон цаашдын төлөвлөгөөтэй газар дээр нь танилцлаа. Түүнтэй хамт Сангийн сайд З.Мэндсайхан, Зам, тээврийн хөгжлийн сайд Б.Дэлгэрсайхан, холбогдох аймгуудын Засаг дарга нар, хамтран хэрэгжүүлэгч компаниудын удирдлага оролцов.

Яагаад чухал вэ гэвэл Монгол Улс шатахууны хэрэгцээгээ бараг бүхэлд импортоор хангадаг. Гадаад зах зээлд үнэ өсөх, нийлүүлэлт тасалдах бүрд ачаа тээврийн үнэ нэмэгдэж, эцэстээ барааны үнэд шууд нөлөөлдөг. Энэ эрсдэл ачаалал хамгийн өндөртэй Улаанбаатар–Замын-Үүдийн коридорт хамгийн хүчтэй мэдрэгддэг. Төсөл нь Засгийн газрын 2026 оны 4 дүгээр сарын 29-ний «Түлш, эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулах тухай» 160 дугаар тогтоолын зорилттой уялдаж байна.

Төслийн хүрээнд Улаанбаатар, Багахангай, Сүмбэр, Айраг, Сайншанд, Эрдэнэ, Замын-Үүд гэсэн долоон байршилд, ойролцоогоор 700 км замын дагуу нарны цахилгаан станц, эрчим хүч хуримтлуур бүхий цэнэглэх өртөө байгуулна. Өртөөнүүд өдөр нарны эрчим хүч үйлдвэрлэж, хуримтлуурт нөөцөлдөг тул шөнийн цагаар ч цэнэглэлт тасралтгүй явагдах бөгөөд төвийн эрчим хүчний сүлжээнд нэмэлт ачаалал өгөхгүй гэж төсөл хэрэгжүүлэгчид тайлбарлаж байна.

Төслийн онцлох хэсэг нь Монгол Улсад анх удаа баригдах мегаватт хүчин чадалтай цэнэглэх станц юм. Энэ нь суудлын машины энгийн цэнэглэгчээс өөр, олон тонн ачаатай, чиргүүлтэй хүнд даацын машиныг богино хугацаанд цэнэглэх зориулалттай дэд бүтэц. Туршилтын үеэр хүнд даацын цахилгаан ачааны машиныг нарны эрчим хүч, хуримтлуурын системээр цэнэглэж, Монголын хүйтэн, эрс тэс уур амьсгал, замын нөхцөлд ажиллах боломжийг шалгасан байна.

Төслийн тооцоогоор цахилгаан ачаа тээвэр нэвтэрснээр тээврийн зардал 30 хүртэл хувиар буурч, шатахууны үнийн хэлбэлзэл тээврийн үнэд нөлөөлөхөө больж, үнэ тогтвортой болно. «Монложистикс Холдинг» ХК энэ коридорт ажиллуулахаар 200 хүнд даацын цахилгаан ачааны машин авахаар төлөвлөж байна. Төслийг «Монложистикс Холдинг» ХК, «Эм Эм Эс Инженеринг» ХХК-ийн хамтарсан «Нексус Эм Эл Жи» ХХК «Премиум Нексус» ХК-тай хамтран хэрэгжүүлж байгаа.

Дээрх тооцоо нь хэрэгжүүлэгч талын урьдчилсан тооцоо тул бодит үр дүн нь ашиглалтын явцад тодорхой болох юм.