Нөмрөгийн түймэр: шатсан дархан цаазат газрын хохирлыг хэн, хэрхэн барагдуулах вэ

Зураг (Нөмрөгийн нутгийн түймэрт өртсөн талбай, Sentinel хиймэл дагуулын зураг, 2026.10.23): Европын сансрын агентлаг (Copernicus Sentinel data 2026) / Wikimedia Commons, Attribution

Дорнод аймгийн Халхгол сумын нутаг дахь Нөмрөгийн дархан цаазат газарт найман хоног үргэлжилсэн хээрийн түймрийг 10 дугаар сарын 16-ны өглөө бүрэн унтраажээ. Тусгай хамгаалалттай газрын 80 орчим хувь өртсөн гэх мэдээлэл гарсан ч хохирлын эцсийн тооцоо хараахан гараагүй, холбогдох байгууллагуудын ажлын хэсэг үнэлгээ хийж байна. Одоо гол асуулт нь хохирлыг хэн, ямар журмаар барагдуулах вэ гэдэгт байна.

Баримтаар тогтоогдсон зүйл

Түймрийн дуудлага 10 дугаар сарын 8-ны 11:55 цагт Халхгол сумын Цогтсүмбэр багийн «Бичигтийн-Өндөр» гэдэг газраас бүртгэгдсэн. Түймрийг 12-ны 00:55 цагт цурамд оруулж, 16-ны өглөө бүрэн унтраажээ. Онцгой байдлын газрууд, хилийн цэрэг, дархан цаазат газрын хамгаалалтын нийт 109 хүн, 18 автомашинтай ажилласан бол БНХАУ-ын талаас 58 хүн, 14 техник хэрэгсэлтэй хилийн дагуу туслалцаа үзүүлсэн байна.

Хил хамгаалах ерөнхий газрын мэдээлснээр Сүмбэр боомтыг өндөр хурдны шилэн кабельд холбох арга хэмжээнд оролцсон Хилийн боомтын захиргаа, «Мобиком» корпорацын удирдлага, орон нутгийн иргэд нийт 13 хүн (таван автомашин)-д 10 дугаар сарын 6-8-ны өдрүүдэд хилийн бүсэд нэвтрэх зөвшөөрөл олгосон. Тус газар хилийн бүсэд нэвтэрсэн иргэдийн санамсар болгоомжгүй байдлаас автомашинд гал гарч, хээрийн түймэр болж өргөжсөн гэж мэдэгдсэн. «Мобиком» корпораци мөн холбооны сүлжээ нэвтрүүлэх боломжийг судалж, газар орны байдалтай танилцах үеэр тээврийн хэрэгсэлд гал гарсныг мэдэгдэлдээ дурдсан. Компанийн гүйцэтгэх захирал Ясүхиро Очи NTV телевизэд өгсөн тодруулгадаа байгаль орчинд учирсан хохиролд харамсаж, уучлал хүссэн бөгөөд хариуцлагаас зугтахгүй, шалгалтаар тогтоогдсон хохирлыг барагдуулахад шаардлагатай арга хэмжээг авна гэжээ.

Одоогоор тодорхойгүй зүйл

Хэвлэлд мэдээлснээр хууль хяналтын байгууллагууд галын шалтгаан, экологи болон эдийн засгийн хохирлыг тогтоохоор шалгалт хийж байгаа бөгөөд 16-ны байдлаар хэн нэгнийг сэжигтэн, яллагдагчаар татаагүй байв. Хэдэн га талбай шатсан, хохирлын дүн хэд болох нь албан ёсоор зарлагдаагүй. Хэн ямар машинд явсан, аяллын бусад зорилго зэрэг нийгмийн сүлжээнд тарсан таамаг баталгаажаагүй тул шалгалтын дүгнэлтийг хүлээх нь зүйтэй.

Хохирлыг хэрхэн тооцдог вэ

Хэвлэлд дурдсанаар Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49 дүгээр зүйлд хохирлыг ой, амьтан, ургамал, ус, газар зэрэг байгалийн нөөцөөр ангилж, тогтоосон үнэлгээ, аргачлалаар тооцохоор заасан. Харин 57 дугаар зүйлд хууль зөрчсөнөөс хохирол учирсан нь тогтоогдвол гэм буруутай этгээдээс хохирол болон нөхөн сэргээх зардлыг гаргуулах боломжтой гэжээ. Өөрөөр хэлбэл шатсан талбайн хэмжээнээс гадна хөрс, ургамал, амьтны аймагт учирсан хохирол, байгалийг сэргээхэд шаардагдах зардал тооцогдох ёстой.

Хоёр талын байр суурь

Компани хамтран ажиллаж, хохирлыг барагдуулахаа мэдэгдсэн. Харин олон нийт, шүүмжлэгчид уучлал хүссэнээс гадна хохирлыг сайн дурын хандивт бус хуульд заасан журмаар, ил тод тогтоож, төлбөрийн явц болон нөхөн сэргээх ажлыг тайлагнахыг шаардаж байна. Гэм буруутай эсэхийг мөрдөн шалгах байгууллага, шүүх тогтооно. Тэр хүртэл хохирлын үнэлгээний аргачлал, дүн, төлбөрийн явцыг нээлттэй мэдээлэх нь иргэдийн итгэлийн гол нөхцөл болно.