Их Британийн намрын төсөв: 20 сая өрхөд эрчим хүчний 100 фунтын тусламж, банкны татвар хоёр дахин өснө

Зураг (Их Британийн Сангийн яамны барилга, Лондон): Tilman2007 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Их Британийн Сангийн канцлер Жон Хийли лхагва гарагт Эндрю Бернхэмийн засгийн газрын анхны намрын төсвийг танилцууллаа. Төсөв эрчим хүчний үнийн өсөлтөд нэрвэгдсэн өрхүүдэд нэг удаагийн тусламж үзүүлэх, банкны татварыг түр өсгөх, батлан хамгаалахын зардлыг нэмэх гол чиглэлтэй.

Бернхэм Хөдөлмөрийн намын дарга, Ерөнхий сайд болсноос хойш гурав дахь сард энэ төсвийг өргөн барьж байна. Хийли төсвийг «Британийн ажилчин ард түмэнд» зориулсан гэж тодорхойлж, олон жилийн хэмнэлтийн бодлого, Brexit, цар тахал, эрчим хүчний үнийн өсөлтөөс болж зогсонги байдалд орсон эдийн засагт «амьсгаа авах зай» олгоно гэв.

Эрчим хүч. АНУ, Израилийн Иран руу эхлүүлсэн дайны улмаас Тегеран Ормузын хоолойг хаасан нь түлш, хийн үнийг огцом өсгөсөн. Ердийн үед энэ хоолойгоор дэлхийн газрын тос, шингэрүүлсэн хийн 20 орчим хувь тээвэрлэгддэг. Үүний хариуд 20 сая өрх эрчим хүчний төлбөртөө зориулж нэг удаа 100 фунт (133 доллар) авна. Тусламж 88,000 ба түүнээс доош фунтын үнэлгээтэй орон сууцанд хамаарах бөгөөд үнэлгээг 1991 оны 4-р сарын үнээр тооцдог. Мөн НӨАТ-ын түр хөнгөлөлтийг 7-р сарын 1 хүртэл сунгах бөгөөд энэ нь эрчим хүчний жилийн үнийн дээд хязгаарыг 50 фунтээр бууруулна. Зүүний «Verdant» судалгааны төвийн эдийн засагч Жеймс Мэдвэй эдгээр арга хэмжээ амьжиргааны хямралыг бодитоор шийдэхэд хүрэлцэхгүй, өрхүүдийн тулгарч буй асуудлын цар хэмжээнээс хамаагүй бага гэж Al Jazeera-д хэлжээ. Төсвийн хариуцлагын алба (OBR) ирэх онд бодит орлого өсөхгүй гэж үзэж, 2027 оны өсөлтийн таамаглалаа 1.5 хувиас 1 хувь болгон бууруулсан.

Батлан хамгаалах, Украин. Хийли 15 тэрбум фунтын Батлан хамгаалахын хөрөнгө оруулалтын нэмэлт төлөвлөгөөг санхүүжүүлнэ гэж мэдэгдэв. 4.7 тэрбум фунтын зөрүүг бусад яамны төсвийг «дахин эрэмбэлэх» замаар нөхнө гэсэн. Харин 2035 он гэхэд ДНБ-ий 3.5 хувийг (2030 онд завсрын 3 хувийг) батлан хамгаалахад зарцуулах НАТО-гийн амлалтаа хэрхэн биелүүлэх талаар дэлгэрэнгүй хэлээгүй бөгөөд ирэх жилийн зарлагын тоймоор танилцуулна гэв. НАТО-гийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рютте төсвийг батлан хамгаалахад «хүчтэй амлалт» харуулсан гэж угтан авчээ. Украинд эдийн засаг, цэргийн нэмэлт 10 тэрбум фунтын тусламж үзүүлэхээ Хийли мөн амлав.

Цалин, банкны татвар. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ болон 21-ээс дээш насныхны «Үндэсний амьжиргааны хөлс» 4-р сараас 3.9 хувиар нэмэгдэнэ. Одоо 18-20 насны ажилтанд цагт 10.85 фунт, 21-ээс дээш насныханд 12.71 фунт байна. Өрх, бизнесийн нэмэлт дэмжлэгт хөрөнгө олохоор банкны корпорацийн татварын нэмэлтийг 3 хувиас 6 хувь болгож, 2028 оны 3-р сарын 31 хүртэл 15 сарын хугацаанд мөрдөнө. Үүнээс 1.5 тэрбум фунт босно гэж тооцжээ.

Орон сууц. Үндэсний статистикийн албаны (ONS) мэдээгээр өнгөрсөн жил 20-35 насны эрэгтэйчүүдийн 35 хувь, эмэгтэйчүүдийн 22 хувь нь эцэг эхтэйгээ хамт амьдарсан байна. Хийли үүнийг сайжруулахаар 2029 оноос «Анх удаа орон сууц авагчийн» хадгаламжийн данс нэвтрүүлж, одоогийн Lifetime ISA-г орлуулна гэв. Данс 4,000 фунт хүртэлх хадгаламжид 25 хувийн урамшуулал олгох бөгөөд жилд 1,000 фунт хүртэл болно. 450,000 фунтээс дээш үнэтэй орон сууц авахдаа Lifetime ISA-аас мөнгө гаргах торгуулийг 25 хувиас 20 хувь болгож шууд бууруулсан. Мөн гудамжинд хоносон хүмүүсийн тоог бууруулахад 2 жилд 432 сая фунт зарцуулна.

Эх сурвалж: Al Jazeera (Daniel Khalili-Tari), 2026.10.28.