Ражастаны “Цасан талбай”: гантигийн хаягдлын талбай жуулчдын газар болсон ч ойр орчмын иргэд өвдөж байна

Зураг (Кишангарх, Ражастан дахь гантигийн хаягдлын талбай): Sunilkumawatsunil / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Энэтхэгийн баруун хэсэгт орших Ражастан мужийн Ажмер дүүргийн Кишангарх хотын ойролцоох гантигийн үйлдвэрийн хаягдал овоолсон талбай “Цасан талбай” нэрээр жуулчдын очдог газар болжээ. Харин хажууд амьдардаг оршин суугчид эрүүл мэндийн ноцтой эрсдэлтэй тулгараад байна.

“Цасан талбай”

Кишангархаас 6 км зайд орших 300 акр (121 га) талбай бүхий уг хаягдлын талбай нь цав цагаан толгод, налуу, усаар дүүрсэн нүхнүүдтэй бөгөөд Азидаа ийм төрлийн хамгийн том овоолго гэгддэг. Орох эрх нээлттэй, үнэгүй. Шинэ нөхөр, эхнэрүүд, гэрлэх гэж буй хосууд хуримын өмнөх зураг авалт хийж, нийгмийн сүлжээний нөлөө бүхий хүмүүс видео бүтээж, хөгжмийн клип, кино ч энд авагддаг. Өдөр бүр олон зуун жуулчин ирдэг. Уттар Прадеш мужаас ирсэн бизнесмэн Салим Шахзада гэр бүлийнхээ хамт очсон бөгөөд хүүхэд, ээж нь Кашмир шиг санагдсан гэж ярьсан байна. Тэрбээр эрүүл мэнд, байгаль орчны асуудлыг мэдэхгүй байсан гэж хэлжээ.

Хаягдлын цаад тал

Энэтхэгийн Боржин, чулууны үйлдвэрлэлийн холбооны мэдээллээр Кишангарх нь 1,200 орчим боловсруулах үйлдвэртэй, өдрийн нийт орлого 160 сая рупиас (1.7 сая доллар) давдаг, 25,000 орчим хүнд ажлын байр бий болгодог. Эдгээр үйлдвэрүүдээс өдөр бүр ойролцоогоор 1,000 танкер гантигийн шаварлаг хаягдлыг авчирч, 5,500 орчим тонныг төрөөс олгосон талбайд буулгадаг. Ойр орчмын 5,000 орчим хүн амтай Бхогияваас тосгоны оршин суугчид хаягдлын талбайн нөлөөнд өртөж байна.

53 настай тариаланч Багхарам Гуржар тариалангийн талбайдаа тоос суухад бүх зүйл эвдэрдэг гэж ярьсан. Тэрбээр хаягдлын талбайн нөлөө дор хаяж зургаан тосгонд бий гэж хэлэв. Хүүхэд, настан ялгаагүй хүн бүр цээжний халдвар, шүдний өвчин, арьсны харшилд өртөж байгаа гэж тэрбээр ярьжээ. Ажмер хотын эмнэлгийн ерөнхий эмч Адити Гоял энэ хавийн иргэд амьсгалын болон арьсны өвчний эрсдэлтэй гэж хэлсэн бөгөөд гантиг боловсруулах үйлдвэрийн ажилтнууд хордлогод илүү өртөмтгий гэжээ. Тоос хөрсөнд суугаад хөрсийг хатууруулж, үр тариа ургуулахад хүндрэл учруулдаг аж.

Судалгаа юу хэлж байна

Ражастаны Төв их сургуулийн байгаль орчны шинжлэх ухааны профессор Лакшми Кант Шармагийн удирдсан судалгаагаар Кишангархын хөрсөн дэх хар тугалганы цахиурын хүчлийн агууламж хэвийн хэмжээнээс хэд дахин өндөр байжээ. Хаягдлын тоосонцор 75 микрометрээс бага тул хол тархаж, хөрсийг үржил шимгүй болгодог. Мөн PM2.5-ын агууламж агаарын чанарын зөвшөөрөгдсөн хэмжээнээс хэтэрсэн байна. Судалгаанд “Хэд хэдэн хүн цахиурт уушгины өвчнөөр өвдөж байж магадгүй” гэж дурджээ. 65 настай оршин суугч Угам Сингх газрын доорх усны фторын агууламж өндөр тул давслаг амттай болсныг ярьж, шүд нь муудаж, яс нь сульдсан гэж хэлсэн.

Өнгөрсөн жил байгаль орчны идэвхтэн Друпад Малик Үндэсний ногоон шүүхэд хандсан. Шүүх хяналтгүй хаягдал овоолж байгаа нь газрын доорх ус, агаарыг бохирдуулж байгааг тэмдэглэж, Ражастан мужийн бохирдлын хяналтын зөвлөлд хяналт тавьж, дээж шинжилж, байгаль орчны дүрэм зөрчсөн үйлдвэрүүдийг торгохыг даалгасан байна. Уг зөвлөлийн орон нутгийн оффисын албан тушаалтан энэ талаар ярихаас татгалзсан.

Профессор Шарма хаягдлын талбайг хүнтэй харьцахгүй өөр газар шилжүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байна. Түүний санал болгосон нэг арга бол гантигийн шаврыг хавтангийн үйлдвэрлэлд ашиглах явдал бөгөөд энэ нь бохирдлыг тодорхой хэмжээгээр бууруулж болно гэжээ. Токра тосгоны оршин суугч Рам Лал хаягдлыг өөр газар шилжүүлж, эрүүл мэндээр нь шалгах үнэ төлбөргүй эмнэлгийн аян зохион байгуулахыг засгийн газраас хүсчээ.

Эх сурвалж: Al Jazeera (2026.11.1)